Analitik Bakış

Tarih boyunca sorunlu bir siyasi ilişkiye sahip iki komşu ülke olan Türkiye ve Bulgaristan, şimdilerde boru hattı projeleri, yeni yatırımlar ve geleceğe yönelik hedefleri masaya yatırarak ticaret alanında işbirliği yapmanın yollarını arıyor.

Avro bölgesindeki ekonomik güçlüklere rağmen ikili ticaretin yükselişte olmasıyla rakamlar kendini belli ediyor. Türkiye'nin Bulgaristan'a ihracatı 2001-2011 arası dönemde beş kat artarak 1,23 milyar avroya (1,62 milyar dolar) ulaştı. Benzer şekilde, Bulgaristan'dan Türkiye'ye yapılan ithalat da aynı dönemde 6,3 kat artarak 2011 yılında 1,89 milyar avroya (2,48 milyar dolar) çıktı. Sadece 2010 ve 2011 yılları arasında, Bulgaristan'ın Türkiye'ye olan ihracatı yüzde 45 oranında arttı.

Bu hızlı büyüme, işadamlarında yeni ticaret ve yatırım olanakları ile gelecekteki ekonomik ilişkilere dair iyimser bir bakış açısı yaratıyor.

Sofya'daki Türkiye-Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası'nın (TBCCI) başkanı Stoyan Stalev, SES Türkiye'ye yaptığı açıklamada Türkiye'nin ticaret ve yatırım açısından büyük bir potansiyele sahip olduğunu söyledi.

"Türkiye'nin iş başkenti İstanbul coğrafi açıdan buraya çok yakın olmasına rağmen, Bulgar ürünleri bugüne kadar 18 milyonluk bu dev kentin pazarına ulaşabilmiş değil. Çok az sayıda Bulgar firması İstanbul'a sağlam bir adım atmayı başardı." diyen Stalev, Bulgar girişimcilerin Türkiye'deki olanakların tam olarak farkında olmadığını da ekledi.

Avro bölgesindeki ekonomik sorunlar ve Türkiye ekonomisinin hızlı bir şekilde büyümesi nedeniyle, Bulgaristan son yıllarda Türkiye'ye kıyasla bir ticaret avantajı kazandı. Nitekim Bulgaristan'ın Türkiye'ye ihracatı, Türkiye'nin Bulgaristan'a olan ihracatından daha hızlı bir artış kaydetti.

Türkiye Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu'nun (DEİK) Türkiye-Bulgaristan İş Konseyi Başkanı Yalçın Egemen, konuyla ilgili olarak SES Türkiye'ye verdiği demeçte şöyle dedi: "İki ülke arasındaki ticaret bugüne kadar dengeliydi. Fakat AB'deki ekonomik kriz Bulgar ekonomisini daralttığı için, Türkiye'nin ihracatı düştü. ... Amacımız bu dengeyi eski duruma getirmektir."

Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov Mart ayında Türkiye'yi ziyaret ederek, ekonomik ve enerji alanında işbirliği konularında da olmak üzere 17 adet anlaşma imzaladı. Bulgaristan, Azerbaycan doğal gazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyacak olan Trans-Anadolu doğal gaz boru hattı projesine katılma niyetini belli etti.

Borisov, ziyareti sırasında düzenlediği basın toplantısında, Türkiye ile Bulgaristan arasında bir doğal gaz boru hattı inşa çabalarının, her iki ülkenin de hükümetlerinin onayıyla Mayıs ayından önce kesinleşebileceğini söyledi.

Öte yandan DEİK temsilcisi Egemen de, Türkiye, Bulgaristan ve Yunanistan'ın, başta çeşitli ihaleler olmak üzere iş ve yatırım fırsatları üzerinde işbirliği ve bilgi alışverişinin yapılacağı bir dizi toplantı düzenleme kararı aldığını duyurdu.

Türkiye'nin bugüne kadar Bulgaristan'daki en büyük yatırımı Şişecam cam üretim tesisleri oldu. 1997 yılında Şişecam, Bulgar Sodi tesisini özelleştirme yoluyla 35 milyon dolara satın aldı ve fabrikanın kapasitesini artırdı. Egemen'e göre, Şişecam'ın Bulgaristan'daki mevcut toplam yatırımının değeri 500 milyon dolar civarında.

Ancak Türkiye ile Bulgaristan arasındaki bu umut verici ticari anlaşmalara rağmen, bazı uzmanlar ilişkilerin temelinin sallantıda olduğunu söylüyor. Borisov'un Türk yayınlarını yasaklamak ve Bulgaristan'daki etnik Türklerin oy haklarını sınırlamak istediğini anımsatan Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK) uzmanlarından Muzaffer Kutlay, "Tüm bunlar ekonomik ilişkilere de yansıyor ... iki ülke arasındaki [ticaret hacmi] potansiyelin çok altında." diyor.

SES Türkiye Sofya muhabiri Svetla Dimitrova bu makalenin hazırlanmasına katkıda bulunmuştur.