Analitik Bakış

İsrail, Chicago'da düzenlenecek NATO zirvesine davet edilmezken, söz konusu karar, ülkenin katılım başvurusunun Türkiye tarafından veto edilmesine bağlanıyor.

24 Nisan'da Konya'da katıldığı bir toplantı sonrasında gazetecilerin konuyu hatırlatması üzerine bir açıklamada bulunan Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, "Sadece NATO'da değil, uluslararası hiçbir kurum ve kuruluşta İsrail ile hiçbir ortaklık faaliyeti içinde olmamız söz konusu değil. Birleşmiş Milletler gibi uluslararası bütün ülkelerin olduğu forumlar hariç, bu tür çalışmaları tümüyle durdurduğumuzu daha önce ifade etmiştik," dedi.

Türkiye, Mayıs 2010'daki Mavi Marmara olayında, geminin Gazze'ye yanaşmasını önlemek amacıyla İsrail tarafından düzenlenen operasyonda yaşamını yitiren dokuz Türk vatandaşı için resmi özür ve tazminat talebinde ısrar ediyor.

Öte yandan, İsrail'in NATO genel merkezinde ofis açma ve İttifak üyesi olmayan ülkeler ile işbirliği ile bölgesel güvenlik ortamını geliştirmeye yönelik Akdeniz Diyaloğu programına katılma isteği de yine Türk yetkililerin vetosu sonucu engellenmişti.

AK Parti milletvekili ve NATO Parlementer Asamblesi Türk Grubu Başkanı Ali Rıza Alaboyun da konuyla ilgili olarak şu yorumda bulundu: "Türkiye'nin söz sahibi olduğu uluslararası platformlarda İsrail'in katılımını engelleyecek bir politika benimsendi. Bu çerçevede sayın Dışişleri Bakanımız hareket ediyor."

Amerikan Yahudi Komitesi İç ve Dış İlişkiler Direktörü Jason Isaacson ise Davutoğlu'nun bu sözlerini "esef verici" olarak nitelendirdi.

SES Türkiye'nin sorularını yanıtlayan Isaacson, aslında her iki ülke hükümetinin de olması gerekenin tam da aksi istikamette hareket ettiğinden yakınarak, "sorunlara çözüm bulmaya çalışmak yerine, yangına körükle gidiyorlar," dedi.

Fakat Ali Rıza Alaboyun, Mavi Marmara olayı için resmi özür gelmediği müddetçe Türkiye'nin İsrail'e ilişkin politikasını aynen sürdüreceğini ifade ediyor.

Milletvekili, "Nasıl ki ABD, İranlı bir diplomatın gözlemci olarak NATO zirvesine katılmasını istemiyorsa, bizim de İsrail'in katılımını veto etmeye hakkımız var," diye de ekliyor.

Meseleye dair görüşlerini SES Türkiye ile paylaşan İsrail'in eski Ankara büyükelçisi Alon Liel, Türkiye'nin iki ülke arasındaki sorunu, İsrail'in uluslararası forumlara katılımını veto etmeye kadar götürmesini talihsiz bir durum olarak görüyor.

Liel, "Bugün NATO nezdinde yaşanan bu engelleme, yarın başka bir yerde de yaşanacaktır. Bu tutum artık Türkiye politikası açısından normal hale gelmiştir. Sanıyorum Ankara böyle yapmanın hem bir bedelinin olmadığını, hem de diğer yandan Türkiye'nin Ortadoğu'daki popülaritesini artırdığını düşünüyor," diyor.

Ancak Ortadoğu'da yaşanan gelişmeler de iki eski müttefik arasındaki bu işbirliği eksikliğinin, her iki taraf için de olumsuz sonuçlar doğrabileceğini gösteriyor.

Suriye'deki olaylar karşısında takınılan sert tavır, İran ile olan ilişkilerin giderek kötüleşmesi ve Irak yönetimi ile yaşanan gerginlikler, Türkiye'nin "komşularla sıfır sorun" yerine pek çok sorun yaşamakta olduğunu ortaya koyuyor.

Bu bağlamda, eski büyükelçi Liel'e göre "Türkiye ve İsrail'in bölgesel meseleler bakımından aynı tarafta olduğu hiç olmadığı kadar açık ve net bir şekilde ortada."

Suriye krizinde İran'ın Esed'i desteklediğini anımsatan Liel, "Türkiye-İsrail hattında bu sorunlar yaşanıyor olmasaydı, bugün Türk-İsrail işbirliği, Türkiye ile Suriye arasındaki çatışmanın çözümü açısından büyük fayda sağlayabilirdi. Bu fırsatı kaçırıyoruz," diyor.

CHP'li Atilla Kart ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın İran'da yaşadığı hayal kırıklığının, Suriye konusundaki hüsranı ile aynı şekilde devam edeceği fikrine şüpheyle yaklaşıyor. Kart, ayrıca hükümetin İsrail'e karşı takındığı sert tutumun, İsrail'in bölgedeki menfaatlerine mutlaka zarar vereceği anlamına gelmediğini öne sürüyor.

Erdoğan'ın Arap halkının gözündeki popülaritesini, İsrail nefretini istismar ederek kazandığına dikkat çeken muhalefet milletvekili, "Bu noktada o zaman bu hükümetin Ortadoğu halklarının inançlarını istismar ederek, o verdiği görüntünün sanal olduğunu ifade ediyoruz. Bunun sanal olduğunu söylüyoruz," diyor.